Keyfiyyətli internet problemi necə həll olunacaq? - Cəhdlər nəticə vermir, amma...
"Azərbaycanda internetin əlçatımlığı və keyfiyyəti ilə bağlı problem uzun müddətdir ki, öz həllini tapa bilməyib. Hökumət tərəfindən bu problemin kökündən həlli istiqamətində müəyyən cəhdlər olsa da, indiyədk bunlar reallaşmayıb. Xüsusən də regionlarda və kəndlərdə, o cümlədən Bakı ətrafında, əhalinin daha az məskunlaşdığı ərazilərdə bu problem daha ciddidir".
Azsiyaset.com azpolitika.info-ya istinadıa xəbər verir ki, bunları Azərbaycan İnternet Forumunun prezidenti Osman Gündüz deyib. Onun sözlərinə görə, ötən il Bakı ətrafında keyfiyyətli internetə əlçatımlıqla bağlı böyük həcmdə dövlət vəsaitləri ayrılsa da, hələlik real nəticələr ortada yoxdur: "Qonşu ölkələrdə bu istiqamətdə müəyyən üstünlük olsa da, müşahidələr göstərir ki, elə onların da bəzilərində oxşar problemlər qalmaqdadır. Maraqlıdır, onların bir çoxunda son zamanlar bu problemin, xüsusən də ucqarlarda və əhali az yaşayan yerlərdə həllinə yanaşmalar xeyli dəyişib".
Ekspert bildirib ki, Azərbaycanda bu problemin həlli üçün Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyi (NRYTN) yeni yanaşma irəli sürüb. Onun sözlərinə görə, nazirlik dövlət və özəl tərəfdaşlığı çərçivəsində, yəni dövlət provayderi olan "Aztelekom" və ya "Baktelecom"-la digər özəl provayderlərin əməkdaşlığı ilə həll etmək niyyətindədir. Bu barədə artıq nazirlik açıqlamalar da verib.
O.Gündüz deyir ki, amma hələlik bu əməkdaşlığın prinsipləri, dövlət və özəl provayderlərin hüquq və vəzifələri haqqında heç bir məlumat yoxdur: "Kəndlərdə yeni qurulacaq magistral şəbəkə, həmçinin son nöqtəyədək olan xətlərin necə qurulacağı, hansı texnologiyadan istifadə ediləcəyi, kimin bu infrastrukturu quracağı və qurulmuş infrastruktur üzərində mülkiyyətin kimə məxsus olacağı haqqında açıqlamalar verilməyib. Ümid edirəm ki, NTRYN-nin şərtləri özəl provayderlər üçün cəlbedici olacaq. Gözlənilən o idi ki, NRYTN kəndlərdə və qəsəbələrdə, daha az əhali yaşayan yerlərdə magistral infrastrukturu özü quracaq, müxtəlif texnologiyalar tətbiq ediləcək, lakin son nöqtəyə internetin çəkilməsini özəllərə həvalə edəcək. Qeyd etdiyim kimi hələlik bununla bağlı vəziyyət açıqlanmayıb".
Bəs, qonşu ölkələr bu problemi necə etmək istəyirlər?
Ekspertin sözlərinə görə, qonşu ölkələr əhalinin daha az yaşadığı ərazilərdə, ucqarlarda və kəndlərdə bu problemi həll etmək üçün son dövrlərdə daha innovativ yanaşma sərgiləyirlər: "Qazaxıstan, Qırğızıstan və Gürcüstan artıq "StarLink" və "One Web" ilə danışıqlar apararaq onların peyklərindən internet əldə etməklə adı çəkilən əraizlərdə keyfiyyətli internetə əlçatanlıq problemini həll etmək niyyətindədir. Bu istiqamətdə artıq adı çəkilən ölkələr və peyk operatorları ilə bir neçə dəfə müzakirələr aparılıb.
"Starlink" və "OneWeb" dünyanın istənilən yerində internet təminatını həyata keçirməyə imkan verən qlobal peyk sistemləridir. Bu tip internetin əldə edilməsi üçün müəyyən avadanlığa (antennaya) və routerə sahib olmaq tələb olunur. Azərbaycanda bu tip peyk internetinin əldə edilməsi imkanları haqqında hələlik rəsmi açıqlamalar verilməyib. Amma "Azərkosmos"-un son açıqlamalarından və addımlarından belə güman etmək olar ki , bizdə də "StarLink" və ya "OneWeb" kimi operatorlardan internet əldə edilməsi istisna olunmur.
Belə ki, son zamanlar "Azərkosmos" Çinin kosmos sahəsində kommersiya fəaliyyətini həyata keçirən məşhur “Satelliteherd” şirkəti ilə əməkdaşlıq müqaviləsi imzalayıb. Bu şirkət “Azərkosmos”un Əsas Yerüstü Peyk İdarəetmə Mərkəzində diametri 4,2 metr olan yerüstü antennasını da quraşdırıb. Düşünmək olar ki, gələcəkdə "Azərkosmos" da qlobal peyk sistemlərindən internet əldə edilməsini nəzərdə tutur".
