Avro sürətlə ucuzlaşır, manatı nə gözləyir?
Avropa pulu dollara və digər əksər səbət valyutalara nisbətən dəyər itirməkdə davam edir. Rusiya-Ukrayna müharibəsi başlanan gün dollara nisbətən 1.13 məzənnəsi ilə dəyişdirilən arvo artıq 1.04 kursunadək ucuzlaşıb. Bu, avronun müharibə başladıqdan sonra 14 faiz dəyərsizləşməsi deməkdir.
İqtisadçı-ekspert Natiq Cəfərli yenisabah.az-a açıqlamasında deyib ki, bu prosesə əsas təsir edən amil dolların bahalaşması oldu:
“Dollar indeksi iki ayda 104 punktdan artıq bahalaşdı. Bütün valyutalara nisbətən bu oldu. Bunun da əsas səbəbi Amerika Birləşmiş Ştatlarının Federal Rezerv Sisteminin çox aqressiv şəkildə siyasətini sərtləşdirməsi idi. O uçot dərəcəsini 0,50 faiz artırdı.
Bazarda problemli aktivlər alınırdı, əvəzində bazara pul ötürürdü ki, birjalarda problemlər yaşanmasın. O proqramlar da azaldıldı. Əvvəllər hər ay 90 milyon dollara yaxın vəsait bazara təqdim edilirdisə, indi bu 30 milyarda qədər azaldıldı. İyuldan ümumiyyətlə sıfırlandı. İyul ayında növbəti faiz artımı proqramı ola bilər. Əsas səbəb təbii ki, Federal Rezerv sisteminin yəni Amerikanın faiz artımına getməsidir”.
İqtisadçının sözlərinə görə, Avropa Birliyinin sərhədlərində Rusiya və Ukrayna müharibəsinin davam etməsi də öz təsirini göstərir:
“Müharibənin Avropa sərhədlərində baş verməsi, Rusiyanın Ukraynaya təcavüzü, ərzaq problemlərin yaşanması, yanacağın qiymətinin artması və inflyasiyanın sürətlənməsi bütüün bunlar avronun zəiflənməsinə səbəb olan əsas amillərdir.
Nə qədər ki, Avropa Birliyinin sərhədlərində Rusiya və Ukrayna müharibəsi davam edəcək, bunun hansı fəsadlar törədəcəyi ilə bağlı hələ ki, tam aydınlıq da olmayacaq. Müharibənin nə qədər davam edəcəyi, hansı təhlükə və fəsadlar yarada biləcəyi ilə bağlı aydın təsəvvürlər yoxdur. Həm Federal Rezerv Sisteminin atdığı addımlar, həm müharibə avronu zəifləməsinin əsas amillərindən birinə çevriləcək”.
N.Cəfərli qeyd edib ki, avro zonadan gələn mallar ucuzlaşmalıdır, lakin təəssüflər olsun ki, bunun təsirlərini görmürük:
“Azərbaycanda dollar manat məzənnəsi əsas götürülür. Bu sabit məzənnə rejimidir. Mərkəzi Bank və hökumətin inzibati qayda da tənzimlədiyi bir rejim var. Artıq 5-ci ildir ki, dollar manat məzənnəsində heç bir dəyişiklik yoxdur. Digət valyutaların məzənnəsi dolların həmin valyutalara olan məzənnəsinə görə, Azərbaycan manatında ifadəsidir.
Dollar bahalaşdıqca, avro manat qarşısında ucuzlaşır. Son iki ayı götürsək, kifayət qədər ciddi geri çəkilmə var. İki ay bundan öncə bir avro iki manata bərabər idisə, indi 1 avro 1 manat 76 qəpik olduğuna işarət edir. Avronun manata nisbətən ucuzlaşmasını görürük.
Bunun Azərbaycan bazarına təsiri ola bilər. Avrozonadan gətirilən malların ucuzlaşmasını görə bilərik. Əgər normal bazar olsa, bazar qaydalarına uyğun olaraq, avrozonadan gələn mallar ucuzlaşmalıdır. Amma təəssüflər olsun ki, bunun təsirlərini görmürük”.
