"Gərginliyin cilovlanması üçün liderlərin bircə zəngi bəs edər" - İranşünas Əziz Rzazadə

"Azərbaycan-İran münasibətlərin vəziyyətin bundan artıq gərginləşməməsi üçün iki ölkə rəsmiləri ən ali səviyyədə təmas qurmalıdır”.

"Azsiyaset" xəbər verir ki, yenisabah.az-a açıqlamasında bunu iranşünas siyasi şərhçi Əziz Rzazadə bildirib.

Onun sözlərinə görə, dövlət başçılarının bir telefon zəngi ilə münasibətlərdəki iti bucaqları hamarlamaq mümkündür.

“Liderlər arasında birbaşa canlı ünsiyyət o qədər də vacib deyil. Məsələləri bir telefon zəngi ilə həll etmək olar. Hətta kimin kimə zəng etməsi də əhəmiyyət daşımır. Əsas məsələ səmimi söhbət və qarşılıqlı etimada qayıtma istəyinin mövcud olmasıdır”.

Siyasi şərhçi hesab edir ki, İran nəqliyyat vasitələrinin Qarabağa qanunsuz yükdaşımaları ilə bağlı rəsmi Bakının sərt tənqidi və iradlarının bir hissəsi Tehranda qəbul olunmuş sayıla bilər.

“Səid Xətibzadənin ənənəvi brifinqində Azərbaycanda dilə gətirilmiş iradların bir qisminə səssiz qalması səhvlərin etirafı kimi qəbul edilməlidir. Tehranda anlayırlar ki, Gorus-Qafan yolunun 21 kilometrinin Azərbaycan ərazisindən keçməsi sərhədlərinin bu hissəsinə nəzarəti 30 il ərzində itirmiş Bakının yox, beynəlxalq magistralı həmin ərazidən çəkmiş Ermənistanın təqsiridir. Azərbaycanın israrla İrana çatdırmalı olduğu bu həqiqət olmalıdır ki, sərhədinin bu hissəsinə suveren nəzarətini bərpa etməklə, o, əslində, İranı tranzit xətlərindən məhrum etmək niyyəti deyil, sadəcə Qarabağa qanunsuz yükdaşımaların qarşısını kəsmək istəyir”.

Əziz Rzazadənin fkrincə, Laçın dəhlizində Azərbaycan sərhəd və kömrük xidmətlərinin qurulmasına imkan verildiyi təqdirdə, həm də Azərbaycanın sərhəd postlarının Gorus-Qafan yolunun 21 kilometrində qalması şərtilə, İran nəqliyyat vasitələrinə Ermənistan ərazisinə daxil olmada torpaqbasdı rüsumu almama güzəşti edilə bilər.

“Bu, Tehrana bir jest ola bilər. Rüsumusuz gediş-gəliş. Bundan ötrü rəsmi Tehran Rusiya ilə mövcud diplomatik kanallarını işə salmalı, Kremli şirin dilə tutmalı, yaxud təzyiq göstərməlidir. Çünki eyni mövzuda Azərbaycan təkidlə istər rusiyalı sülhməramlıların komandanlığı, istərsə də Moskvaya Laçında sərhəd-gömrük nəzarətini bərpa etmək istəyini bildirib. Rusiya bu istəyə hələlik səssiz qalır. İslam Respublikasının da eyni nöqtəyə zərbə endirməsi Moskvanın rəyində dəyişiklik edə bilər”, – deyə siyasi şərhçi vurğulayıb.

Onun sözlərinə görə, İran mediası bölgədə nəqliyyat-tranzit, ümumən kommunikasiya xətlərinin bərpası məsələsində istər 9 noyabr 2020-ci il, istərsə də 11 yanvar 2021-ci il bəyanatlarında boşluqların olduğunu bildirir:

“Hətta mövzuya dair üçtərəfli İran-Azərbycan-Rusiya danışıqlarının keçirilməsi təklifi də səsləndirilib. Təklif pis deyil, əgər bu danışıqlar tərəflərin hər birini, o cümlədən Azərbaycanın və İranın maraqlarını təmin etməyə imkan yaradacaqsa, rəsmi Bakının ondan üz döndərməyəcəyini düşünürəm. Əsas odur ki, bütün bölgə və qonşu dövlətlərin hər biri üçün fayda gətirsin və bəhanələrə, köhnə palanı çırparaq ətrafda tozanaq yaratmağa yer saxlamasın”.