Azərbaycanın idxal məhsullarından asılılığı artır? - Çıxış yolu...

Dövlət Gömrük Komitəsinin (DGK) təqdim etdiyi məlumata əsasən apardığımız hesablamalar göstərdi ki, bu ilin yanvar-fevral aylarında Azərbaycana idxal olunan yeyinti məhsullarının dəyəri ötən ilin eyni dövrünə nisbətən 48,6% çox olmuşdur.

Belə ki, 2021-ci ilin ilk iki ayı ərzində ölkəyə 227 milyon 267 min dollar dəyərində yeyinti məhsulları idxal edildiyi halda bu ilin yanvar-fevral aylarında idxal edilən ərzaq mallarının dəyəri 337 milyon 757 min dollar təşkil etmişdir. Bu da əvvəlki illə müqayisədə 110,5 milyon dollar çoxdur.

Onu da qeyd etməliyəm ki, 2020-ci ilun yanvar-fevral aylarına nisbətən bu ilin iki ayında yeyinti məhsulları idxalı  dəyər ifadəsində yarıdan çox, yəni 55,9% artmışdır. Bu ilin yanvar-fevral aylarında yeyinti məhsullarının ümumi ölkə idxalında çəkisi -17,12% təşkil edib. Xatırladım ki, keçən ilin eyni dövründə bu göstərici 14,10% olmuşdur. Azərbaycan tarixində indiyə kimi yanvar-fefral aylarında heç zaman ölkəyə bu qədər çox mal, məhsul idxal edilməmişdir.

Bu ilin yanvar-fefral aylarında əvvəlki illərdən fərqli olaraq əsas yeyinti məhsullarının idxalında həm fiziki çəkidə, həm də dəyər ifadəsində ciddi artım olduğunu görürük. Misal üçün, 2021-ci ilin ilk iki ayı ilə müqayisədə 2022-ci ilin eyni dövründə ölkəyə idxal edilən ət fiziki çəkidə 18,8%, dəyər ifadəsində 19%, süd fiziki çəkidə 69,6%, dəyər ifadəsində 56,4%, kərə yağı fiziki çəkidə 40,7%, dəyər ifadəsində 55,2%, meyvə-tərəvəz fiziki çəkidə 2,7%, dəyər ifadəsində 10%, bitki və heyvan mənşəli piylər və yağlar fiziki çəkidə 58,2%, dəyər ifadəsində 85,9%, düyü fiziki çəkidə 13,5%, dəyər ifadəsində isə 36,4% artmışdır. Azərbaycanda son bir ildə idxal buğdasının qiyməti 38,8%, son iki ildə isə 57% bahalaşmışdır.

Dövlət Gömrük Komitəsinin məlumatına görə 2022-ci ilin yanvar-fevral aylaraında ölkəyə 51,9 milyon dollar dəyərində 150,5 min ton buğda idxal edilmişdir (Cədvəl 1).

Bu 2021-ci ilin yanvar-fevral aylarına nisbətən fiziki çəkidə 6,7 dəfə, dəyər ifadəsində isə 9,2 dəfə çoxdur.

Onu da qeyd etməliyəm ki, Dövlət Gömrük Komitəsinin də məlumat bazasında Dövlət Statistika Komitəsinin təqdim etdiyi statistik məlumatlarda olduğu kimi dolaşıq rəqəmlərə rast gəlirik.

Təsəvvür edin, DGK 2021 ci ilin yanvar-fevral aylarında, yəni iki ay ərzində buğda idxalının miqdarını 22 290.00 ton, statistik dəyərini 5 650.13 min ABŞ dolları göstərdiyi halda, həmin ilin yanvar ayında, yəni 1 ay ərzində idxal edilən buğdanın miqdarını sonrakı iki ayın göstəricisindən 913.54 ton çox (23 203.54 ton), statistik dəyərini isə 250.46 min dollar çox (5 900.59 min ABŞ dolları) göstərmişdir (Cədvəllər əlavə edilib).

Necə ola bilər ki, yalnız yanvar ayında ölkəyə 23 203.54 ton, yanvar-feral aylarında isə 22 290.00 ton buğda idxal edilsin?! Təəssüflə qeyd etməliyəm ki, Dövlət Statistika Komitəsi də dəfələrlə istehsal, idxal göstəriciləri ilə manipulyasiya etməklə kənd təsərrüfatındakı geriləmələri ört-basır etməyə çalışmışdır.