Ədalət İlahəsi Ədliyyə Nazirliyinin çöküşünü seyr edir - Qocalar ölkənin hüquq siyasətini hansı hala gətiriblər?

Azərbaycanın hüquqi dövlət kimi formalaşdırılması ədliyyə sisteminin sağlamlaşdırılmasından bilavasitə asılıdır. Bəs, ədliyyə sisteminin möhkəmləndirilməsi niyə bu qədər əhəmiyyətlidir? Sağlam ədliyyə sistemi olan dövlətlərdə bütün strukturların fəaliyyəti mükəmməl normativ-baza əsasında və qanun çərçivəsində tənzimlənir, dövlət-vətəndaş münasibətləri möhkəmlənir, vətəndaşların hüquq və azadlıqları ən yüksək səviyyədə qorunur, qanunların icrası qeyd-şərtsiz icra olunur, bürokratiya və süründürməçilik aradan qaldırılır, müxtəlif dövlət qurumlarına və hakimiyyətin ayrı-ayrı qollarına xarici-kənar və mənfi təsirlər də aradan qaldırılmış olur. Ədliyyə anlayışı özündə bir çox elementləri ehtiva etsə də, penitensiar müəssisələr, məhkəmə icraçıları və məhkəmə ekspertizası bu anlayışın əsas elementləri kimi özünü daha çox büruzə verir. Şübhəsiz ki, ədliyyə sisteminə aid olan bütün idarə, müəssisə və təşkilatların fəaliyyəti bir-biriləri ilə sıx bağlıdır. Bu prizmadan baxsaq, hər hansı müəssisədəki qanunsuzluqlar ümumilikdə, ədliyyə sisteminin – Ədliyyə Nazirliyinin problemləri kimi qəbul edilməlidir.

Məsələn, media, cəmiyyət və beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən penitensiar sistemdə davamlı şəkildə müşahidə edilən və günbəgün dərinləşən ciddi problemlərin əsas qaynağının Ədliyyə Nazirliyi olması heç bir şübhə doğura bilməz. Ayrı-ayrı ədliyyə orqanlarındakı ciddi nöqsanlara görə ən böyük məsuliyyət məhz ölkənin hüquq siyasətini həyata keçirən Ədliyyə Nazirliyinin payına düşür.

Bu günə qədər Azsiyaset.com saytında Ədliyyə Nazirliyinə tabe olan Penitensiar Xidmət, Baş Tibb İdarəsi, eləcə də məhkəmə-hüquq sistemindəki problemlərlə bağlı onlarla analitik-araşdırma materiallar dərc olunub. Təəssüf doğuran hal odur ki, adıçəkilən qurumların rəhbərləri bu materialların dərcini dayandırmaq üçün ən küstar və “ənənəvi” üsullardan istifadə etməyə üstünlük verdilər. Bu sahədəki problemlərin analitik dərci redaksiyamızın dəyişməz mövqeyidir. Yəni, bizim üçün əsas prioritet və əldə edəcəyimiz əsas nəticə göstərilən problemlərin həllinə nail olmaqdır.

Ədalət ilahəsi hesab olunan Femidanın ən çox istismar olunduğu ölkələrindən birinin Azərbaycan olduğunu desək, yanılmarıq... Proseslərin təhlilindən, vətəndaş şikayətlərindən və uzunmüddətli müşahidələrdən sonra belə bir qənaətin formalaşmasına görə Ədliyyə Nazirliyinə necə təşəkkür edə bilərik?! Azərbaycan məhkəmələrində proseslərin dəqiq və şəffaf izləməsini aparan “Femida sistemi” də quraşdırılıb. Ancaq ölkədəki məhkəmə sisteminin necə acınacaqlı durumda olduğunu isbatlamağa ehtiyac yoxdur. Görünən budur ki, Azərbaycan ədliyyə sisteminin başında duran məmurlar Femida anlayışını fərqli şəkildə anlamağa üstünlük veriblər. Əslində isə gözübağlı Femida tərəfsizliyini nümayiş etdirir, bir əlində tərəzi tutmaqla ədaləti-nizami qoruyur, digər əlindəki qılınc isə ədalətli cəzalandırmanı nəzərdə tutur. Əgər tərəzinin bir gözünə Ədliyyə Nazirliyinin bütün orqanlarındakı problemləri, digər gözünə isə Penitensiar Xidmətdəki qanunsuzları qoysaq, ikinci daha ağır gələcək.

Oktyabrın 27-də saytımızda işıqlandırılan “Müstəqil məhkəməsiz gələcəyimizi necə təmin edə bilərik?” sərlövhəli məqalə penitensiar sistem haqqında mütəmadi şəkildə dərc etdiyimiz qərəzsiz materialların davamı kimi ədliyyə sisteminə olan münasibətin şəffaf miqyaasını bir az da genişləndirdi. Bəli, penitensiar sistem də daxil olmaqla, ümumilikdə Ədliyyə Nazirliyindəki problemlərin başlıca səbəbi eyni şəxslərin on illər boyu vəzifədə olmalarıdır.

​​​​​​​

Bir dövlət üçün dəhşətli və təhlükəli statistikadır: Fikrət Məmmədov 2000-ci ildən - düz 22 ildir Ədliyə naziri vəzifəsini daşıyır. O, 2005-ci ildən - 17 ildir həm də Məhkəmə-Hüquq Şurasının sədridir. Ölkədə ən çox müavini olan nazirlərdən biri də məhz F.Məmmədovdur. Ölkənin penitensiar sistemini həlli mümkünsüz problemə çevirən general-leytenant Ceyhun Həsənov da daxil olmaqla, nazirin 5 müavini (Azər Cəfərov, Toğrul Musayev, Vilayət Zahirov və Eldar Nuriyev) var. Nazir müavini vəzifəsini tutan bu şəxslərin hər birinin yaşı 60-dan yuxarıdır və geniş biznes imkanlarına sahibdirlər (bu haqda daha sonra...).

Toğrul Musayev 2000-ci ildən (22 il), Vilayət Zahirov 2004-cü ildən (18 il), Azər Cəfərov isə 2012-ci ildən (10 il) nazir müavini postunu tutur.

Nazirin oğlu Fariz Məmmədov da vəkil bürolarından birinin rəhbəridir. Bu amil F.Məmmədovun Vəkillər Kollegiyası üzərindəki hökmranlığını daha da möhkəmləndirdi. Təsadüf deyil ki, Vəkillər Kollegiyasının Nazirin oğlu tərəfindən idarə olunması da yayılan məlumatlar sırasındadır.

Samir Feyruzov

Azsiyaset.com