Rusiya və Azərbaycan - Yol Xəritələrinin qısa təsviri...
Yanvarın 22-də Bakıda Rusiya ilə Azərbaycan arasında 2024-2026-cı illəri əhatə edən növbəti Yol Xəritəsi imzalandı. Bundan əvvəlki Yol Xəritəsi 2018-2023-cü illəri əhatə edirdi.
2018-2023-cü illəri əhatə edən Yol Xəritəsinin təhlili göstərir ki, Azərbaycan Rusiya ilə qurulan strateji münasibətlərdən ciddi şəkildə faydalanmaq imkanı qazanıb. 2018-ci il həm də Qərbyönümlü Paşinyanın hakimiyyətə gəldiyi və Ermənistanın Rusiyadan sürətlə uzaqlaşdığı dövrdür. Bu illər ərzində Azərbaycan Qarabağ işğaldan tamamilə azad etdi. 2022-ci ilin fevralında Moskvada Azərbaycanla Rusiya arasında strateji Müttəfiqlik Bəyannaməsi imzalandı.
Azərbaycan və ən yaxın müttəfiqi Türkiyə Rusiyaya qarşı heç bir kampaniya və sanksiyada yer almadı. Azərbaycanla İran arasındakı münasibətlər gərginləşsə də, son dövrlər pozitiv siqnallar böyük ümidlər yaradıb. Dünən - yanvarın 24-də Türkiyə və İran prezidentləri Qafqazı müzakirə etdilər və iki ölkə araaında mühüm sənədlər imzalanmış oldu. Heç şübhəsiz ki, bu münasibətlər İran-Azərbaycan arasındakı problemlərin həllində də əhəmiyyətli rol oynayacaq.
2024-cü ildə isə proseslər sürətlə cərəyan etməyə başladı. Fransa Senatı qətnamə qəbul etdi, AP və ardınca AŞPA-nın qərarları Azərbaycanın öz sabit mövqeyindən geri çəkilməyəcəyinin göstəriciləri idi. Tərəflər və qütblər bəllidir.
30 il ərzində qurulan “beynəlxalq və sivil tamaşa” Azərbaycanın ən strateji probleminin - Qarabağın işğalçılardan təmizlənməsinə heç bir fayda vermədi. Yalnız ayrı-ayrılıqda pozitiv beynəlxalq subyektlərdən alınan təminatlı dəstək və ən əsası, regional əməkdaşlıq – Azərbaycan-Rusiya-Türkiyə birliyi bu problemin həllini reallaşdırdı.
Qərb heç bir məsələdə zəmanət vermir, amma regional dövlətlərin birliyi bu zəmanəti formalaşırıb.
204-2026-cı illəri əhatə edəcək Yol Xəritəsi Rusiya-Azərbaycan münasibətlərini geriyə dönüşü olmayan pozisiyada qərarlaşdıracaq. Ukrayna ərazisində aparılan müharibədən sonra Rusiyanın böyük inkişaf yolu keçəcəyi şübhə doğurmur. Azərbaycanın Qərblə münasibətləri daha da gərginləşəcək, daha ciddi sanksiyaların tətbiqi reallaşa bilər. Qısası, Azərbaycan öz seçimini edib və Bu sanksiyalar qorxu yaratmamalıdır.
Azərbaycan xalqının yeganə problemi Qarabağ məsələsi deyildi.
Azərbaycan hökuməti Qarabağ eyforiyasından xilas olmalı, daxili problemlərin həllini strateji məsələyə çevirməlidir. Azərbaycan torpaqlarının azad edilməsinin müəllifləri Ordu, Dövlət və İlham Əliyevdir.
Buna görə də ayrı-ayrılıqda hökumət üzvlərinin yeri gəldi-gəlmədi Qarabağ amili üzərindən sui-istifadə edərək öz vəzifəsinin icrasından yayınması, xalqa minnət qoyması yolverilməzdir. Bir daha vurğulanmalıdır: Azərbaycanın Qarabağ qədər strateji əhəmiyyət daşıyan daxili problemləri var.
Qərbin Azərbaycanda ən rahat hərəkət edə biləcəyi rels daxildəki problemlərdir. Bu problemlər həll edilməsə, xüsusilə, Fransanın sürprizləri ilə rastlaşacağıq. Fransa dünyada xaos nəzəriyyələrinin əsas müəlliflərindəndir.
2024-2026-cı illəri əhatə edən Yol Xəritəsi Rusiya-Azərbaycan arasında təkcə ticarət-iqtisadi, nəqliyyat, sənaye, aqrar, sosial, enerji və digər sahələrdəki əlaqələri əhatə etməyəcək, eyni zamanda gələcəkdə hər iki ölkə arasında hərbi əməkdaşlıq sahəsində spontan adddımlar da atılacaq. Yəni, daha möhkəm müqavilələr qarşıdadır. Rusiya bundan sonra da Azərbaycanı dəstəkləməyə davam edəcək.
Müəllif: Samir Feyruzov
