ABŞ-da qətl: təhlükəsizlik qüvvələri vətəndaşı güllələdi - Bəs demokratiya nağılı?
ABŞ-nin Minnesota ştatında federal təhlükəsizlik qüvvələrinin iştirakı ilə baş verən ölüm hadisəsi ölkədə ciddi ictimai və siyasi böhran yaradıb. Federal agentlərin açdığı atəş nəticəsində həyatını itirən Aleks Pretti hadisəsi ABŞ cəmiyyətində dövlətin vətəndaşlara münasibəti, hüquq-mühafizə orqanlarının səlahiyyətləri və demokratiyanın real vəziyyəti ilə bağlı ciddi suallar doğurub.
CNN-in analitik yazısına görə, bu insident artıq təkcə immiqrasiya məsələsi ilə bağlı deyil.
Hadisə ABŞ-də hakimiyyətin güc tətbiq etmə üsullarının nə dərəcədə təhlükəli həddə çatdığını göstərən simvolik nümunəyə çevrilib.
Qeyd edək ki, yanvarın 24-də federal agentlər tərəfindən güllələnən Aleks Pretti reanimasiya şöbəsində çalışan tibb işçisi olub. Onun heç bir cinayət fəaliyyəti ilə məşğul olmadığı, sadəcə federal agentlərin əməliyyatını mobil telefonla çəkdiyi bildirilir.
Yayılan videolarda Prettinin əvvəlcə yerə yıxıldığı, üzərinə bibər qazı sıxıldığı, daha sonra isə silahsızlaşdırıldığı görünür. Bundan sonra agentlərin yaxın məsafədən ona atəş açdığı müşahidə olunur. Buna baxmayaraq, rəsmi qurumlar hadisəni “özünümüdafiə” kimi təqdim edir.
Hadisənin ən diqqətçəkən tərəflərindən biri federal qurumların milyonlarla insanın izlədiyi videolara baxmayaraq, fərqli izahat verməsidir.
CNN yazır ki, hökumət nümayəndələri görüntülərlə uyğun gəlməyən açıqlamalar verərək hadisəni təhrif etməyə çalışır. Bu isə ABŞ-də dövlətin açıq-aşkar reallığı inkar etməsi ilə bağlı narahatlıqları artırıb. Bəzi siyasətçilər bunu “alternativ reallıq yaratmaq cəhdi” kimi qiymətləndirir.
Hadisədən sonra federal qüvvələr yerli polis və ştatın istintaq qurumlarını hadisə yerinə buraxmayıb. Bu isə hüquq-mühafizə orqanları arasında gərginliyə səbəb olub. Minnesota polis rəisi bildirib ki, federal qurumlar istintaq üçün lazım olan materiallara çıxışı məhdudlaşdırıb. Bu da araşdırmanın obyektiv aparılacağına dair şübhələri artırıb. Hazırda hadisəni ABŞ Daxili Təhlükəsizlik Nazirliyi və Federal Təhqiqat Bürosu araşdırır. Lakin hər iki qurum federal hökumətə tabedir. Yəni faktiki olaraq hadisəni törədən sistem özünü özü yoxlayır. Ekspertlər bunun müstəqil araşdırma prinsiplərinə zidd olduğunu bildirirlər.
Bu vəziyyət cəmiyyətdə “ədalət əldə olunacaqmı?” sualını gündəmə gətirib.
Hadisədən dərhal sonra prezident Donald Tramp məsuliyyəti Demokrat Partiyasının üzərinə atıb. O, sosial şəbəkədə yazdığı paylaşımda yerli hakimiyyətin “xaos yaratdığını” bildirib. Trampın bu açıqlaması faciənin siyasi məqsədlər üçün istifadə edildiyi fikrini gücləndirib. Müxalifət nümayəndələri isə prezidentin insan ölümünü siyasi alətə çevirdiyini deyir. Hadisə ilə bağlı ABŞ-nin keçmiş prezidentləri Barak Obama və Bill Klinton da açıqlama veriblər. Onlar baş verənləri demokratiya üçün təhlükəli siqnal adlandırıblar.
Obama bildirib ki, bu hadisə ölkənin əsas dəyərlərinin zəiflədiyini göstərir. Klinton isə amerikalıları hüquqlarını müdafiə etməyə çağırıb.
Məlumata görə, Prettinin silah daşımaq üçün rəsmi icazəsi olub. Videolarda onun silahdan istifadə etdiyi görünmür.
Buna baxmayaraq, federal agentlər onu təhlükə kimi təqdim ediblər. Bu isə ABŞ-də silah sahibliyinin hüquqi olmasına baxmayaraq, vətəndaşların təhlükəsizliyinin təmin olunmaması ilə bağlı müzakirələrə səbəb olub. Minnesotada minlərlə insan küçələrə çıxaraq ədalətli araşdırma tələb edib. Etirazçılar federal agentlərin fəaliyyətinə nəzarətin gücləndirilməsini istəyirlər. Hadisə ölkə üzrə yeni etiraz dalğasının başlanğıcı kimi qiymətləndirilir.
Siyasi ekspertlərin fikrincə, Minnesota hadisəsi gələcək üçün təhlükəli presedent yaradır. Dövlət qurumlarının sərhədsiz güc tətbiq etməsi normal hala çevrilərsə, bu, ABŞ-də hüquqi sistemin zəifləməsinə gətirib çıxara bilər(musavat.com).
